Thöa baïn,

ANH TÌM THEO NGỌ

Huỳnh Bất Hoặc

Source : Chuyển Luân

 

 

Tôi đâu biết tủ sách nhà có chứa một viên kim cương. Đó là tác phẩm Đoạn Trường Vô Thanh mà Pham thiên Thư gửi người quen đem từ Sàigòn về cuối năm ngoái. Tôi ‘gặp’ Phạm thiên Thư hình như là từ tháng 11.1963. Sau khi tù về, tôi lên Đà Lạt nghỉ ngơi ít ngày. Thời gian ở khách sạn Cao Nguyên, tình cờ trong một tờ báo địa phương tôi được đọc một bài thơ với hai câu đáng chú ý: /Những người chấp nhận đấu tranh/Là khai tử để khai sinh lại mình/. Ý thơ hay hay làm tôi lưu ý tên tác giả. Thế là tên Phạm thiên Thư đi vào bộ nhớ của tôi từ đó. Rồi tôi càng khoái Phạm thiên Thư hơn với Kinh Ngọc, Động Hoa Vàng, Đoạn Trường vô Thanh… Ngày Xưa Hoàng Thị.

Cũng vì khoái Phạm thiên Thư mà tôi đã hơi nặng tay với Võ Phiến khi Võ Phiến nỡ quở mắng Phạm thiên Thư là ‘sư không ra sư, văn nô không ra văn nô’. Tôi vốn kỵ những kẻ muốn làm thầy dùi chính trị giờ thứ 25 nên bất công với nhà thơ mà! Thảng hoặc tôi cũng mơ ước được gặp Phạm thiên Thư để hỏi xem ông còn nhớ bài thơ tôi tình cờ đọc được ở Đà Lạt đó không thì cho tôi xin cho trọn vẹn. Cơ hội đó mấy chục năm rồi chưa thực hiện được.

Nghe nói Trần Độ là người từng có tham vọng liệt kê mười bài thơ hay nhất của Việt Nam từ trước đến nay, không biết danh sách mười bài thơ đó đã hoàn chỉnh chưa, và có bài nào của Phạm thiên Thư không?

Tôi có cái tội mê thơ Phạm thiên Thư. Tôi cũng rất ngần ngại khi phải dùng chữ ‘nhà’, nhất là nhà thơ, nhà văn. Chỉ sợ không chỉ thì sẽ mang tội dùng bạc giả. Nhưng với tôi, Phạm thiên Thư đúng là nhà thơ, như Chu mạnh Trinh, như Vũ hoàng Chương, Huy Cận, Bùi Giáng… Cho nên chưa có người nào khiến tôi phải bận tâm nói đến lần thứ ba như thế này. Lần đầu với bài Một Ngày Đầu Thu Nghe Chân Ngựa Về ngày 27/6/98. Thứ hai là bài Đường Mưa Nho Nhỏ Anh Theo Ngọ Về ngày 27/6/99 với. Và lần này nữa. Một trùng hợp định mệnh của tình yêu thơ, hay vì bị Ngọ của Ngày Xưa Hoàng Thị ám ảnh hết thuốc chữa? Người đọc bài này sẽ hiểu…

Tên tuổi của Phạm thiên Thư đi liền với Ngày Xưa Hoàng Thị như thế nào thì trong những giấc mộng ngày xưa của mỗi người cũng đi liền với với một Ngọ như thế ấy. Nhiều người có thể chỉ biết ý thơ của Ngày Xưa Hoàng Thị qua cách phổ nhạc tài tình của Phạm Duy nhưng chưa chắc đã nhớ nguyên văn bài thơ:  

                                    Em tan trường về

                                    Đường mưa nho nhỏ

                                    Chim nom dấu mỏ

                                    Dưới cõi hoa vàng

                                                Bước em thênh thang

                                                Áo tà nguyệt bạch

                                                Ôm nghiêng cặp sách

                                                Vai nhỏ tóc dài

                                    Anh đi theo hoài

                                    Gót giày thầm lặng

                                    Đường chiều úa nắng

                                    Mưa nhẹ bâng khuâng

                                                Em tan trường về

                                                Cuối đường mây đỏ

                                                Anh tìm theo Ngọ

                                                Dáng lau lách buồn

                                    Tay nụ hoa thuôn

                                    Vương bờ tóc suối

                                    Tìm lời mở nói

                                    Lòng sao ngập ngừng

                                                Lòng sao rưng rưng

                                                Như trời mây ngợp

                                                Hôm sau vào lớp

                                                Nhìn em ngại ngần

                                    Em tan trường về

                                    Đường mưa nho nhỏ

                                    Trao vội chùm hoa

                                    Ép vào cuối vở

                                                Thương ơi vạn thuở               

                                                Biết nói chi người

                                                Em mỉm môi cười

                                                Anh mang nỗi nhớ

                                    Hè sang phượng nở

                                    Rồi chẳng gặp nhau

                                    Ôi mối tình đầu

                                    Như đi trên cát

                                                Bước nhẹ mà sâu

                                                Mà cũng nhòa mau

                                                Tưởng đã phai màu

                                                Đường chiều hoa cỏ

                                    Mười năm rồi Ngọ

                                    Tình cờ qua đây

                                    Cây xưa vẫn gầy

                                    Phơi nghiêng ráng đỏ

                                                Áo em ngày nọ

                                                Phai nhạt mấy sầu?

                                                Chân theo tìm nhau

                                                Còn là vang vọng

                                    Đời như biển động

                                    Xóa dấu ngày qua.

Mỗi lần đọc bài thơ đó, hay nghe bản nhạc của Phạm Duy, là mỗi lần tâm tư tôi quay về với thời lông bông quá khứ. Về với Ngọ. Về với Con Ngựa Nhà Trời, như dân Huế thường mắng yêu những người thân thương, đặc biệt là những kẻ sinh năm Ngọ.

Nữ thập tam nam thập lục. Trai 16 gái 13 là đã đủ sức đối diện với cuộc đời. Nhưng tôi để đến tuổi 18 mới thử trả lời những câu hỏi gắt củ kiệu đối với cuộc đời mỗi người như sống để làm gì? lộ đồ của đời mình là thế nào? làm sao trả nợ cha mẹ? và thế nào là yêu thương? Làm sao để thấy được một người dễ yêu, làm sao biết được mnih đã gặp một người khả ái?

Nhân loại thời tôi thành niên hình như chỉ bằng nửa hôm nay nghĩa là xấp xỉ ba tỉ hay ba ngàn triệu. Trong số đó dĩ nhiên phải một nửa là đàn bà con gái, và trong nửa này, tối thiểu cũng một phần ba hay 500 triệu là người cùng trang lứa với tôi, nghĩa là có thể là người để mắt đến tôi hay tôi để mắt đến! 500 triệu!? Trời đất! Đời đâu có cho phép tôi cứ chạy rông như chó tháng tám… hay như con bướm tìm hoa…nhưng không biết hoa nào để đáp. Nhưng trước 500 trệu người đủ cả trắng đen vàng đỏ, đủ cả cao thấp mập ốm, đủ cả giàu nghèo đẹp xấu đó…tôi biết chọn ai đây, tôi biết nhận ai đây nếu bị chọn? và nếu quíu cu-lát không biết chọn ai thì chẳng lẽ phải cu ky biến thành hòn vọng phụ à?!

Phân vân như vậy, nên tôi đã ngông nghênh ngoan cố thử định tiêu chuẩn cho một người khả ái, một người mình có thể nghĩ là đáng yêu. Tiêu chuẩn ấy gồm năm điểm. Phải năm điểm! Có được năm điểm đó thì hãy nghĩ đến hai chữ khả ái, một cách nghiêm chỉnh. Năm điểm đó là những điều giúp tôi chọn giữa 500 triệu người để thấy được một người. Năm điểm đó là cái la bàn giúp tôi định hướng cuộc phiêu lưu tình cảm.

Điểm thứ nhất là trong phút đầu gặp gỡ, tôi không cảm thấy một cuốn hút tình dục nào, nghĩa là tôi chỉ coi như bạn, như người quen, chỉ trò chuyện giao tiếp vì lịch sự. Nếu lần giao tiếp đầu đó mà thấy được thì sẽ thừa thắng xông lên. Được ở đây là người đối diện có ba điểm có thể coi như không xấu. Thứ nhất là cánh mũi. Thứ hai là bàn tay và thứ ba là gót chân.

Không biết tướng số nói sao về cái mũi đẹp nhưng điều chắc chắn là tôi rất ngán người có cái mũi giống tôi. Cái mũi kỳ lân hay mũi trâu! Ngày nay chuyện mỗ mắt mỗ mũi mỗ lung tung dễ dàng quá, nhưng thời tôi, thấy cái mũi đẹp đúng như tôi mơ ước thì ít ra cũng 95% có thể chắc là mũi thật! Thứ hai, bàn tay. Thú thật, tôi không biết thế nào là bàn tay đẹp, nhưng chắc chắn bàn tay giống như miếng bánh đúc cắm mấy trái chuối cau không phải là bàn tay đẹp với tôi rồi. Và gót chân. Tôi tội nghiệp những người có gót chân bị hà hay nứt nẻ, nhưng bảo đó là gót chân đẹp thì khó quá. Và đây là điều làm cho tôi càng thích Phạm thiên Thư hơn khi đọc mấy câu: /Em tan trường về /Đường mưa nho nhỏ/

            Thanh niên chúng tôi thời đó có cái thú tiêu khiển là đi ‘nghể’, nghĩa là những ngày nghỉ học, nhất là chiều thứ năm, chiều thứ bảy hay sáng chủ nhật, rủ nhau đi long nhong nhìn các cô, và các cô rủ nhau đi long nhong để… được nhìn. Muốn đi để nhìn và khỏi bị nhìn thì phải tìm cách đi sau các cô. Thời đó các cô đội nón và đi guốc nên hai điểm nổi bật đương nhiên là mái tóc và gót chân. Hay /Áo tà nguyệt bạch/Vai nhỏ tóc dài/Mưa nhẹ bâng khuâng/ như Phạm thiên Thư nhìn thấy Ngọ. Không biết vì e thẹn hay sao mà Phạm thiên Thư không chịu thú nhận là cũng từng nhìn thấy những gót chân hồng như búp sen trên đường mưa nho nhỏ? 

Những vần thơ của Phạm thiên Thư do đó là một bức tranh trung thực nhất ghi lại trò chơi ‘đi lên đi xuống’ những kẻ từng có lúc phải Cầu Khẩn như Huy Cận:

                                    Hồn bơ vơ, tôi đi dạo giữa đời;

                                    Chân theo lòng mà người chẳng theo tôi.

                                    Ngày đẹp thế cũng có tay đang mở,

Đuổi hạnh phúc giữa lòng tôi bợ ngợ.

Tôi đi tìm người, tôi đi tìm thơ,

Tình vẩn vơ có lành được bao giờ.

Và tình ái không bao giờ lành được,

Nên chân đi chưa định ngày nghỉ bước.

Đường không dài: người tránh để thêm xa…

Gặp ngay đi! Đời may rủi lắm mà!

Và nếu không yêu nhưng thừa yêu mến,

Cứ thả mộng cho lòng tôi ghé bến…

Đứng lại giùm, tôi đã mõi theo sau,

Ôi! nỡ nào suốt đời đuổi bắt nhau!

Thanh niên chúng tôi thời đó, đứa nào mà chẳng hơn một lần lắc lư con tàu vượt biên vì cánh mũi như mũi của Audrey Hepburn trong Vacances Romaines? Đứa nào mà chẳng hơn một lần lao đao vì những gót chân búp sen hồng hay những /Tay nụ hoa thuôn/ Vương bờ tóc suối/ như Ngọ? Đứa nào mà chẳng hơn một lần thở ngắn than dài /Đứng lại giùm, tôi đã mõi theo sau/ nhưng khi người ta đứng lại rồi thì ú ớ ngậm hột thị chẳng biết nói gì, hay nói toàn những câu lãng xẹt!?

Đấy, bốn điều kiện tôi ra cho tôi để tự giác mà xông lên là thế đó. Nhưng xông lên rồi vẫn chưa chắc, nếu không có điều kiện thứ năm. Đó là điều kiện đã làm cho Phạm thiên Thư thú nhận /Trao vội chùm hoa /Ép vào cuối vở /Thương ơi vạn thuở /Biết nói chi người/ Đó là điều kiện khiến cho Phạm thiên Thư đã mười năm rồi khi qua chốn cũ vẫn tưởng như còn nghe tiếng guốc của Ngọ và tiếng chân mình vang vang trên /Đường chiều úa nắng /Mưa nhẹ bâng khuâng/.

Điều kiện thứ năm đó là gì? Nói ra e mất linh nghiệm. Chỉ biết rằng cuộc tình chân thật nào cũng đẹp và cuộc tình nào cũng buồn. Buồn vì dang dở và vì dang dở nên đẹp. Có được một người như Ngọ để mà nghĩ rằng đó là tình yêu vạn thuở, dù là vạn thuở chia xa, phải chăng là điều hạnh phục nhất cho người biết yêu?

Và như vậy Anh tìm theo Ngọ của Phạm thiên Thư là một hứa hẹn âm thầm yêu Ngọ mãi mãi? Chỉ có những người biết yêu may ra mới trả lời được câu hỏi đó thôi.